Beth mae cynghorau ledled Cymru wedi delio ag ef yn fwyaf diweddar, y newyddaf yn gyntaf, a'r cyfarfodydd sydd i ddod. Dewiswch gyngor neu bwnc i gyfyngu'r rhestr.
RESOLVED to adopt the motion, namely:-
I want to express deep and passionate concern about the current Ordnance Survey (OS) policy, which is leading to the deletion, undermining and ignoring of Welsh place names that have been part of our landscape for centuries.
Ordnance Survey maps currently:
· Replace historical Welsh names with English forms that have no basis or tradition, e.g. The Mushroom Garden for Coed Cerrig y Frân, Heather Terrace Path for Llwybr Gwregys.
· Place English names alongside Welsh names, creating the impression that the Welsh names are optional or secondary, e.g. Cwm Cneifion / Nameless Cwm, Bala Lake / Llyn Tegid. ’Snowdon/Yr Wyddfa (despite the fact that Eryri National Park Authority no longer uses the name Snowdon.)'
This Council criticises these practices, as they contribute directly to the loss of Welsh names, and therefore undermine our language, history and national identity. When the Ordnance Survey adopts an English name, it appears on websites, signs, publications, and media and as a result, the Welsh name is pushed aside.
This happens even among young Welsh speakers, who are often led to believe that the English name is the "standard". This is how language is weakened, not in a single strike, but in a thousand small steps.
Welsh place names are part of our cultural DNA. They tell the story of the land, the people, the legends, the work, the life. No one has the right to delete or replace them.
Therefore, I want to propose to this Council today that we:
1. Write to the Ordnance Survey to call on them to put an end to the current harmful policy, and to adopt a clear and simple principle and to use only Welsh language landscape place names on maps in Wales.
2. Call on the Welsh Government to intervene formally and to ensure that the Ordnance Survey respects and protects historic Welsh names.
3. Call on the other Welsh Authorities to follow this proposal.
This is not just a matter of maps. It is a matter of identity, respect and cultural justice.
(B) Submitted – the following notice of motion by the Council Leader under Section 4.19 of the Constitution, and it was seconded. No observations were received.
RESOLVED to adopt the motion, namely:-
The Council marks the murder of Member of Parliament, Jo Cox on 16/06/2016, ten years ago this year. (David Amess MP was also murdered on 15/10/2021).
In a world that is increasingly violent and aggressive, it is sad that elected members, of all parties and at all levels of government, are increasingly exposed to insults and abuse. Recent research shows that 72% of Councillors have experienced some form of threat – whether verbal or worse – in the last 12 months.
This Council believes that threatening or violent behaviour has no place in politics. Cyngor Gwynedd Councillors are committed to modelling the highest standards of respect and courtesy when dealing with each other and with the public, and we want the same respect to be shown towards us.
We call on members of this Council and members of Community and Town Councils throughout Gwynedd to support the One Voice Wales, NALC and SLCC "Pledge of Respect and Courtesy" campaign.
RESOLVED
1. To publish the Gwynedd Visitor Levy Proposal Report.
2. To agree to hold a consultation on the Proposal to introduce a Levy in accordance with the list of consultees in paragraphs 5.4 and 5.5 of this report.
3. To inform the Welsh Revenue Authority, in accordance with the statute, of the intention to consult on the introduction of a Levy in Gwynedd.
Penderfyniad: Penododd y cyfarfod y Cabinet yn unfrydol: y Cynghorydd S. Thomas (Arweinydd, Adnoddau Corfforaethol), y Cynghorydd T. Smith (Dirprwy Arweinydd, Gwasanaethau Cymdogaeth a'r Amgylchedd), y Cynghorydd J. C. Morgan (Economi a Lle), y Cynghorydd J. Gardner (Oedolion a Chymunedau) a'r Cynghorydd S. Edmunds (Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd).
Penderfyniad: Penododd y cyfarfod yn unfrydol gadeiryddion ac is-gadeiryddion pedwar pwyllgor craffu (mae craffu yn golygu cynghorwyr yn gwirio ac yn herio gwaith y Cabinet). Oedolion, Cymunedau a Lles: Cadeirydd H. Trollope, Is-gadeirydd E. Jones. Datblygu Economaidd a Rheoli'r Amgylchedd: Cadeirydd J. Thomas, Is-gadeirydd L. Winnett. Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd: Cadeirydd W. Hodgins, Is-gadeirydd D. Bevan. Llywodraethu Corfforaethol ac Adnoddau: Cadeirydd J. Wilkins, Is-gadeirydd D. Woods. Penodwyd naw aelod i bob pwyllgor. Mae dau le crefyddol ar bwyllgor Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd yn parhau'n wag.
Penderfyniad: Penododd y cyfarfod gadeiryddion, is-gadeiryddion ac aelodau'r pwyllgorau sefydlog (pwyllgorau parhaol sy'n delio â busnes rheolaidd). Penodwyd y Cynghorydd L. Winnett yn Gadeirydd y Pwyllgor Cynllunio a'r ddau bwyllgor trwyddedu, gyda'r Cynghorydd P. Baldwin yn Is-gadeirydd. Y Cynghorydd J. Hill sy'n cadeirio'r Pwyllgor Gwasanaethau Democrataidd. Nid yw cadeirydd y Pwyllgor Llywodraethu a Archwilio wedi'i gadarnhau eto. Y Cynghorydd J. Thomas sy'n cadeirio'r Pwyllgor Ymchwilio a Disgyblu. Penodwyd aelodau hefyd i'r Pwyllgor Moeseg a Safonau, y pwyllgorau penodiadau a'r Pwyllgor Penodiadau ar y Cyd.
Penderfyniad: Penododd y cyfarfod gynghorwyr i gyrff arbennig ac ad hoc (ad hoc yn golygu wedi'u sefydlu at ddiben penodol). Mae'r rhain yn cynnwys Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus Gwent, lle mae'r Arweinydd yn eistedd, a'i bwyllgor craffu, lle mae'r Cynghorwyr E. Jones a J. Thomas yn eistedd. Mae penodiadau eraill yn cynnwys aelod o Banel Maethu, dau aelod o Fwrdd Gofal a Thrwsio Blaenau Gwent a Chaerffili, lleoedd ar Fforwm Derbyn Addysg, Fforwm Ysgolion a SACRE (Cyngor Cynghori Sefydlog ar Addysg Grefyddol), gweithgor trawsbleidiol Rhyddid y Fwrdeistref dan gadeiryddiaeth y Cynghorydd C. Smith, Gweithgor Grantiau 14 aelod, Bwrdd Cynghori Tredegar dan gadeiryddiaeth y Cynghorydd M. Cross, Panel Apeliadau Premiwm y Dreth Gyngor, a Phencampwyr Aelodau ar bynciau fel cydraddoldeb, yr hinsawdd a digidol.
Penderfyniad: Penododd y cyfarfod gynghorwyr i gyrff allanol. Mae'r rhain yn cynnwys Pwyllgor Ar Y Cyd Corfforedig De-ddwyrain Cymru (yr Arweinydd, gyda'r Aelod Cabinet dros Economi a Lle yn eilydd), Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (yr Arweinydd, gyda'r Dirprwy Arweinydd yn eilydd ar gyfer y Cyngor a phleidleisio), Panel Heddlu a Throseddu Gwent (Cynghorwyr M. Day a D. Rowberry), a Bwrdd Tai Calon (Cynghorwyr E. Jones a J. Morgan, J.P.). Enwyd cadeiryddion craffu ac aelodau'r Cabinet ar gyfer llawer o gyrff eraill. Mae'r cofnod hefyd yn rhestru cynrychiolwyr yr awdurdod lleol ar gyrff llywodraethu ysgolion.
Penderfyniad: Cymeradwyodd y cyfarfod y cylch blynyddol o gyfarfodydd ar gyfer 2026/2027. Cymeradwyodd hefyd sut y bydd busnes brys yn cael ei drin yn ystod toriad mis Awst (cyfnod heb gyfarfodydd arferol). Rhwng 1 a 31 Awst 2026, bydd yr Arweinydd a'r Dirprwy Arweinydd, gydag Aelodau Cabinet ac swyddogion perthnasol, yn delio ag eitemau brys. Gellir galw cyfarfod arbennig o'r Cabinet ar fyr rybudd, a bydd y weithdrefn galw i mewn (lle gall cynghorwyr ofyn i benderfyniad gael ei adolygu cyn iddo ddod i rym) yn berthnasol. Bydd penderfyniadau yn cael eu cyfyngu i faterion brys a'u rhestru ar gyfer cyfarfod nesaf y Cyngor. Ni fydd materion dadleuol neu sensitif yn cael eu trafod ym mis Awst. Ni chariwyd gwelliant i gadw cyfarfodydd y Cyngor ar ddydd Iau, yn hytrach na dydd Mercher fel y dangosai'r cylch arfaethedig, o 18 pleidlais i 10, gydag un yn ymatal.
Penderfyniad: Cymeradwyodd y cyfarfod y penodiad mewn egwyddor, a wnaed gan Banel Cynghori Penodi Llywodraethwyr Awdurdodau Lleol ar 14 Ebrill 2026, o'r Cynghorydd Gareth A. Davies yn llywodraethwr yn Ysgol Gynradd Willowtown. Mae'r cofnod hefyd yn nodi bod Gweithgor Strategaeth Tai a Digartrefedd wedi'i ddiddymu.
Penderfyniad: Cymeradwyodd y cyfarfod sefydlu Pwyllgor Penodiadau ar y Cyd (JAC) a newid i'r Polisi Disgyblu sy'n tynnu aelodau etholedig oddi ar baneli apêl cyflogaeth. Bydd y Cyfansoddiad yn cael ei ddiwygio i adlewyrchu'r trefniadau newydd.
Penderfyniad: Ailgadarnhaodd yr aelodau eu barn flaenorol eu bod yn bwriadu rhoi caniatâd cynllunio amodol dros dro am bum mlynedd. Awdurdodon nhw'r Rheolwr Datblygu a Rheoli Adeiladu i gyhoeddi'r penderfyniad o dan bwerau dirprwyedig.
Penderfyniad: Gwrthdroiodd y pwyllgor ei benderfyniad ym mis Mawrth. Mae bellach yn bwriadu rhoi caniatâd cynllunio amodol, ac mae wedi awdurdodi'r Rheolwr Datblygu a Rheoli Adeiladu i benderfynu ar y cais o dan bwerau dirprwyedig. Ni chafodd y cynnig i ailgadarnhau'r gwrthod ei eilio.
Penderfyniad: Gohiriwyd y cais, felly ni wnaeth y pwyllgor benderfyniad arno. Dywedodd yr aelodau y dylid rhoi mwy o amser i drigolion adolygu'r diwygiadau diweddaraf.
Penderfyniad: Roedd y pwyllgor yn bwriadu rhoi caniatâd cynllunio amodol. Awdurdododd y Rheolwr Datblygu a Rheoli Adeiladu i benderfynu ar y cais o dan bwerau dirprwyedig.
Penderfyniad: Roedd yr aelodau'n bwriadu rhoi caniatâd adeilad rhestredig amodol. Gofynnon nhw i'r cais gael ei gyfeirio at Cadw, gwasanaeth treftadaeth Llywodraeth Cymru, i weld a ddylai Llywodraeth Cymru benderfynu arno. Os na fydd Llywodraeth Cymru yn ei alw i mewn, gall y Rheolwr Datblygu a Rheoli Adeiladu gyhoeddi'r penderfyniad o dan bwerau dirprwyedig.
Penderfyniad: Roedd y pwyllgor yn bwriadu gwrthod caniatâd cynllunio. Awdurdododd y Rheolwr Datblygu a Rheoli Adeiladu i benderfynu ar y cais o dan bwerau dirprwyedig.
Penderfyniad: Roedd y pwyllgor yn bwriadu gwrthod caniatâd hysbysebu. Awdurdododd y Rheolwr Datblygu a Rheoli Adeiladu i benderfynu ar y cais o dan bwerau dirprwyedig.
Wrecsam, Homes and Environment Scrutiny Committee,
Penderfyniad: Nododd y Pwyllgor fod y Bwrdd Gweithredol wedi cymeradwyo'r Polisi Archwilio Priffyrdd a'r Polisi Cynnal a Chadw yn y Gaeaf ar 12 Mai 2026 heb newid. Cytunodd i wahodd Cyfoeth Naturiol Cymru, Enovert ac Iechyd Cyhoeddus Cymru i gyfarfod mis Mehefin i gyfrannu at yr adroddiad ar Safle Gwastraff Hafod.
Wrecsam, Homes and Environment Scrutiny Committee,
Penderfyniad: Cefnogodd y Pwyllgor gerbyd camerâu ar gyfer gorfodi parcio, lle mae'n berthnasol. Argymhellodd y dylid defnyddio arbedion adnoddau sy'n deillio o'r cerbyd camerâu ar gyfer gorfodi amgylcheddol ac ymdrin â baw cŵn.
Penderfyniad: Nododd y Pwyllgor yr adroddiad ar reoli chwyn a Strategaeth Mannau Agored. Gofynnodd am adroddiad diweddaru ar reoli chwyn yn ddiweddarach yn y tymor.
Wrecsam, Homes and Environment Scrutiny Committee,
Penderfyniad: Enwebodd y Cyngor yn unfrydol y Cynghorydd A.G. Morgan yn Gadeirydd Etholedig Cyngor Sir Caerfyrddin ar gyfer blwyddyn weinyddol 2026/27.
Penderfyniad: Enwebodd y Cyngor yn unfrydol y Cynghorydd B.W. Jones yn Is-gadeirydd Etholedig Cyngor Sir Caerfyrddin ar gyfer blwyddyn weinyddol 2026/27.