Faint o dreth gyngor mae pobl yn ei thalu, sut mae wedi newid, a beth mae'r cyngor yn bwriadu ei wario ar bob gwasanaeth.
Treth gyngor
Mae cartref Band D cyfartalog yng Ngheredigion yn talu £2,419 o dreth gyngor yn 2026-27. Mae hynny 5.4% yn uwch ar y llynedd. Ddeng mlynedd yn ôl, yn 2016-17, roedd yn £1,354. Cyfartaledd Cymru yw £2,283.
Band D yw'r band treth gyngor canol, a ddefnyddir i gymharu cynghorau. Mae cartrefi mewn bandiau is yn talu llai a chartrefi mewn bandiau uwch yn talu mwy.
I ble mae eich treth gyngor yn mynd
Mae un bil treth gyngor yn talu am hyd at dri chorff. Mae'r cyngor yn pennu ei ran ei hun; mae'r comisiynydd heddlu a throseddu ac unrhyw gyngor cymuned neu dref yn pennu eu rhannau nhw. Cyfartaledd ar draws yr ardal yw rhan y cyngor cymuned: nid yw llawer o gartrefi'n talu dim.
Y cyngor: £1,976
Yr heddlu: £388
Cynghorau cymuned a thref: £56
Treth gyngor Band D ers 1996-97
Y symiau fel y'u codwyd bob blwyddyn, heb eu haddasu ar gyfer chwyddiant.
Dangos pob blwyddyn fel tabl
Blwyddyn
Cyfanswm Band D
Cyfartaledd Cymru
2026-27
£2,419.45
£2,283.08
2025-26
£2,296.09
£2,169.71
2024-25
£2,103.89
£2,024.31
2023-24
£1,908.23
£1,879.46
2022-23
£1,777.27
£1,777.18
2021-22
£1,725.22
£1,730.98
2020-21
£1,661.11
£1,666.94
2019-20
£1,595.82
£1,590.85
2018-19
£1,483.61
£1,492.03
2017-18
£1,412.74
£1,420.00
2016-17
£1,353.68
£1,374.21
2015-16
£1,299.59
£1,327.62
2014-15
£1,258.61
£1,275.85
2013-14
£1,205.47
£1,225.87
2012-13
£1,169.27
£1,187.84
2011-12
£1,132.55
£1,161.96
2010-11
£1,097.25
£1,126.54
2009-10
£1,067.17
£1,086.43
2008-09
£1,016.99
£1,044.03
2007-08
£969.45
£1,004.79
2006-07
£931.84
£962.05
2005-06
£901.35
£921.00
2004-05
£883.19
£887.42
2003-04
£846.70
£837.23
2002-03
£801.69
£762.20
2001-02
£760.61
£709.70
2000-01
£723.35
£669.43
1999-00
£670.18
£601.69
1998-99
£622.66
£554.74
1997-98
£562.11
£495.57
1996-97
£510.49
£462.39
Beth mae'r cyngor yn bwriadu ei wario
Cyllideb y cyngor ar gyfer 2026-27, fesul person sy'n byw yn yr ardal, yn ôl gwasanaeth. Mae'r llinell ar bob bar yn dangos y cyfartaledd i gynghorau Cymru.
Mae'r cyngor yn bwriadu gwario £3,541 y pen ar ei wasanaethau yn 2026-27. Gwasanaethau cymdeithasol yw'r rhan fwyaf, ar £1,337 y pen, neu 38% o'r cyfanswm.
Gwasanaethau cymdeithasol
Gofal i oedolion hŷn ac anabl, a chymorth i blant a theuluoedd, gan gynnwys plant mewn gofal.
£1,337 (Cyfartaledd Cymru: £1,045)
Addysg
Ysgolion, cludiant i'r ysgol, anghenion dysgu ychwanegol a gwasanaethau ieuenctid.
£1,234 (Cyfartaledd Cymru: £1,307)
Tai
Digartrefedd, cyngor ar dai a budd-daliadau. Telir am gartrefi cyngor o renti mewn cyfrif ar wahân.
£187 (Cyfartaledd Cymru: £327)
Biniau, strydoedd a diogelu'r cyhoedd
Casglu gwastraff ac ailgylchu, glanhau strydoedd, diogelwch bwyd, safonau masnach, mynwentydd, cofrestru genedigaethau, marwolaethau a phriodasau, ac etholiadau.
£171 (Cyfartaledd Cymru: £172)
Ffyrdd a thrafnidiaeth
Atgyweirio ffyrdd, graeanu, goleuadau stryd, parcio a chymorth i fysiau.
£135 (Cyfartaledd Cymru: £107)
Costau benthyca
Llog ac ad-daliadau ar arian a fenthycwyd ar gyfer ysgolion, ffyrdd a phrosiectau hirdymor eraill.
£116 (Cyfartaledd Cymru: £113)
Gwariant arall
Amddiffyn rhag llifogydd, crwneriaid, taliadau i gynghorau cymuned ac addasiadau cyfrifyddu.
£91 (Cyfartaledd Cymru: £92)
Rhedeg y cyngor
Uwch reolwyr, cynghorwyr a chyfarfodydd, a chostau pensiwn.
£82 (Cyfartaledd Cymru: £67)
Llyfrgelloedd, hamdden a diwylliant
Llyfrgelloedd, amgueddfeydd, canolfannau chwaraeon a hamdden, parciau a thwristiaeth.
£74 (Cyfartaledd Cymru: £76)
Cynllunio a datblygu economaidd
Cynllunio, rheoli adeiladu, cymorth i fusnesau a datblygu cymunedol.
£63 (Cyfartaledd Cymru: £40)
Casglu'r dreth gyngor
Bilio a chasglu'r dreth gyngor ac ardrethi busnes.
£51 (Cyfartaledd Cymru: £19)
Yn 2026-27, mae'r dreth gyngor yn talu am tua 27% o'r hyn mae cynghorau Cymru yn ei gyllidebu. Daw'r rhan fwyaf o'r gweddill o gymorth Llywodraeth Cymru i gynghorau, sy'n cynnwys ardrethi busnes a gesglir ledled Cymru ac a rennir. Mae'r ffigurau hyn yn gadael allan yr ardollau mae cynghorau'n eu talu i awdurdodau tân ac achub ac awdurdodau parciau cenedlaethol.
Ffigurau Llywodraeth Cymru ei hun yw'r ffigurau y pen, yn seiliedig ar ei hamcangyfrifon poblogaeth.
Arian gan Lywodraeth Cymru
Yn 2026-27, mae Llywodraeth Cymru yn rhoi £153 miliwn i'r cyngor, neu £2,112 y pen: £126 miliwn o grant cynnal refeniw, £26.2 miliwn o'r gronfa genedlaethol o ardrethi busnes a £1.6 miliwn o arian ychwanegol fel nad yw cynnydd unrhyw gyngor yn is na'r isafswm.
Ar draws Cymru, mae cynghorau'n cael £6.6 biliwn yn 2026-27. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud bod hyn yn gynnydd cyfartalog o 4.5% ar y flwyddyn cynt, o gymharu tebyg â thebyg, ac nad oes unrhyw gyngor yn cael cynnydd sy'n is na 4.0%. Datganiad Llywodraeth Cymru ar y setliad
Cymorth y pen ers 2017-18
Dyma'r cymorth cyffredinol y gall cynghorau ei wario fel y mynnant. Maen nhw'n cael grantiau eraill at ddibenion penodol ar ben hyn. Am gyllideb gyfan Llywodraeth Cymru, gweler Senedd Agored.
Beth a wariodd mewn gwirionedd, flwyddyn wrth flwyddyn
Cyfanswm y gwariant y pen ar wasanaethau'r cyngor mewn blynyddoedd blaenorol, o'i gyfrifon (alldro refeniw). Mae'r cyfrifon yn grwpio gwasanaethau'n wahanol i'r gyllideb uchod, felly dim ond y cyfanswm a ddangosir yma. Mae'r symiau fel y'u gwariwyd bob blwyddyn, heb eu haddasu ar gyfer chwyddiant.
Gwasanaeth
2021-22
2022-23
2023-24
2024-25
2025-26
Pob gwasanaeth
£2,843
£3,135
£3,185
£3,232
£3,359
Papurau'r gyllideb
Yr adroddiadau y tu ôl i gyllideb a threth gyngor pob blwyddyn, o gyfarfodydd y Cyngor llawn a'r Cabinet. Mae pob un yn agor papurau'r cyfarfod.
Ystadegau Llywodraeth Cymru a gyhoeddir ar StatsCymru: treth gyngor Band D gyfartalog yn ôl awdurdod bilio, gwariant refeniw a gyllidebwyd yn ôl awdurdod a gwasanaeth, cymorth y llywodraeth ganolog i gynghorau, ac alldro refeniw (yr hyn a wariodd cynghorau mewn gwirionedd). Maen nhw'n ystadegau swyddogol achrededig.